Jak się bawić? Porady praktyczne

Zabawa jest źródłem wspólnej radości, a także sposobem na pogłębienie relacji z dzieckiem. Podpowiadamy, jak wprowadzić dziecko w świat zabawy.

odkryć przyjemność – zabawa jest źródłem radości nie tylko dla dziecka, może stać się przyjemnością także dla dorosłego. Ważne, aby w świecie, gdzie promowany jest kult pracy i jej efektywność, odkryć darmowy charakter przebywania z drugim człowiekiem, zadbać o kontakt z samym sobą. Wspólna zabawa może stać się sposobem na odkrycie własnego dziecka, ale także na dotarcie do dziecka, jakie dorosły ma w sobie.

zaczynać jak najwcześniej – najnowsze badania wykazują, że dziecko poszukuje interakcji bardzo szybko po narodzinach. Już niemowlę jest zainteresowane drugim człowiekiem, tym, co on czuje i możliwością wejścia z nim w kontakt. Lubi także poznawać otaczający je świat materialny, ale potrzebuje, aby w tych odkryciach ktoś był u jego boku. Mając przewodnika lub po prostu towarzysza czuje się bezpiecznie.

bawić się razem – ważne jest, aby przewidzieć czas, który przeznaczymy na zabawę z dzieckiem. W dzisiejszym świecie łatwo można ulec pokusie technicznych «zabawiaczy», typu komputer, konsola, telewizor, a u najmłodszych elektronicznych, świecących zabawek wydających rożne odgłosy i dźwięki. Niekiedy stanowią one rozwiązanie dla zmęczonych i zapracowanych rodziców. Należy jednak pamiętać, że na dłuższy dystans najlepsza nawet technika nie zastąpi ludzkiej bliskości, tak niezbędnej do prawidłowego rozwoju i wykształcenia poczucia bezpieczeństwa u małego dziecka. Dziecko musi mieć kogo naśladować!

działać i mówić – mowa jest jednym z największych odkryć ludzkości. Dzięki wspólnemu dialogowi dziecko poznaje partnera interakcji, otaczający świat, poprzez język ma dostęp do świata symboli, uczy się opisywać swoje działania, wyrażać co czuje, co myśli. Ważne jest to, czy w zabawie z dzieckiem mówimy i jak mówimy. Dorosły nazywa, opisuje swe działania, nawiązuje pierwsze dialogi, powtarza wielokrotnie dane słowa i zwroty - dzięki temu daje dziecku przykłady, wzorce, które może ono naśladować.

brać pod uwagę potrzeby dziecka - zabawa spełnia wiele potrzeb dziecka, szczególnie emocjonalnych, ale też społecznych, poznawczych. Ważne jest, aby budować scenariusz zabawy razem z dzieckiem, wsłuchać się w to, czego pragnie, do czego nas zachęca, co mu się podoba, co w danym momencie rozwojowym jest dla niego istotne. Kiedy zaczyna się człowiek? Już bardzo małe dziecko, to Osoba, która odczuwa, pragnie, ma swoje indywidualne potrzeby. Niekoniecznie takie same, jak nasze...

być obecnym - obecność, to nie tylko fizyczne przebywanie w jednym pomieszczeniu. Ważne, aby rodzic był obecny psychicznie i emocjonalnie, «tu i teraz» z dzieckiem, dyspozycyjny, w miarę możliwości z «wolną głową» i «lekkim sercem», a nie zaprzątnięty tysiącem spraw i problemów. Czasami lepiej bawić się krócej, a na 100%, niż dłużej telefonując do koleżanki, oglądając w tym samym czasie telewizję, etc.

...ale nie narzucać się - pomimo, iż prawie zawsze dziecko jest chętne do wspólnej zabawy, potrzebuje czasami czasu dla siebie, aby np. swobodnie się ruszać, manipulować przedmiotami, wymyślać samodzielnie historie. Jest to bardzo ważne do prawidłowego przebiegu separacji, rozwoju autonomii i myślenia twórczego. Nie oznacza to, że dorosły musi usunąć się z pola widzenia, gdyż nie odgrywa w takim momencie żadnej roli. Nawet, gdy bawi się samo, małe dziecko potrzebuje obecności i akceptującego spojrzenia bliskiej mu osoby.

stworzyć miejsce dla taty - relacja małego dziecka z mamą jest fundamentalna. Należy jednak pamiętać, że niezwykle ważny jest także kontakt z tatą. To ojciec pozwala maluchowi na wyjście ku światu zewnętrznemu, na przełamanie lęku przed nieznanym, na zdobycie zaufania do siebie i do innych. Wspólna zabawa jest doskonałą okazją na zacieśnienie relacji malucha z tatą. Dzieci bardzo lubią specyfikę tych zabaw, najczęściej ruchowych lub konstrukcyjnych, będących dla nich dużym wyzwaniem.

uczyć - dla małego dziecka wszystko jest nowe, wszystko jest odkryciem. Często potrzebuje wprowadzenia w nieznany świat. Dorosły pokazuje, nazywa, tłumaczy, odpowiada na pytania. Dzieci doceniają dyspozycyjność swojego przewodnika po nieznanym, dorośli mają z tego satysfakcję «to ja pierwszy mu pokazałem...»

…ale nie za wszelka cenę – uczenie się jest jednym z głównych owoców zabawy. Aby przebiegało ono w sposób spontaniczny, zabawa musi być przyjemnością i zachować swój ludyczny charakter. Łatwo ulec dzisiaj presji «osiągnięcia sukcesu», już w żłobku dziecko musi być prymusem, w związku z tym często jego czas jest wypełniony zajęciami korekcyjnymi czy językowymi, rożnego rodzaju kółkami, «baletami» itp., tak, że nie ma już w jego życiu pustego miejsca, którego potrzebuje wyobraźnia i rozwój. W takiej atmosferze należy pamiętać, że to właśnie zabawa jest kluczem do nauki. Przez nią dziecko zdobywa w sposób spontaniczny nowe wiadomości i umiejętności, «podbija» nieznane tereny, uczy się kreatywności. Dziecko musi najpierw «stracić» dużo czasu na swobodnej zabawie, aby później móc go zyskać w szkole, na uniwersytecie, w pracy.